در پاسخ اين اشكال مىگوييم مراد از كلمه تحريم ، مستفاد از روايت يعقوب بن يزيد نيست ، بلكه تحريمى است كه جزء مسلّمات بوده و همه آن را قبول دارند ، در ص 290 هم خود ايشان قائل به تحريم شده‌اند و به قبل ارجاع داده‌اند « 1 » ، در وافى هم كه فتوا به تحريم داده ، با توجه به مجموع اين مطالب چنين به نظر مىرسد كه قيد " على المشهور " در كلام مفاتيح ناظر به اصل مسأله تحريم ابد نيست ، بلكه ناظر به شرطيت افضاى براى تحريم ابد است و قول غير مشهور تحريم ابد بدون اشتراط افضاء و به نحو مطلق است ، پس نه خود ايشان در اصل مسأله تحريم مخالف است و نه به قول مخالف در مسأله اشاره دارد . 3 ) عبارت صاحب مدارك در نهاية المرام صاحب مدارك در نهاية المرام « 2 » عبارتى دارد كه خلاصه آن و از جمله عبارت مورد نظر ما را علامه مجلسى در مرآة العقول « 3 » نقل كرده و گويا مضمون آن را پذيرفته چون نقدى بر آن ذكر نكرده‌اند . عبارت نهاية المرام چنين است : و لو دخل بها قبل التسع لم تحرم الّا مع الافضاء ، فانها تحرم مؤبّداً امّا التحريم مع الافضاء قال فى المسالك انّه لا خلاف فيه « 4 » و سيجىء الكلام فيه ( مراد از كلمه سيجىء چيست ؟ در هيچ بحثى مطلبى در اين باره ندارد ، تنها در چند سطر بعد عبارتى دارد كه به نظر مىرسد كه عبارت به همان ناظر است و حرف سين كه بر سر سيجىء آمده و به معناى آينده نزديك است اشاره به همين جهت مىباشد . ) و امّا انّها لا تحرم بدون الافضاء فيدلّ عليه التمسك بمقتضى الاصل السالم عمّا يصلح للمعارضة و ذهب الشيخان الى انّها تحرم مؤبّدا بذلك و استدل عليه فى التهذيب بما رواه يعقوب بن يزيد . . . و هذه الرواية ضعيفة مرسلة فلا يمكن التعلّق بها فى اثبات حكم مخالف للاصل .

--> ( 1 ) البته اين عبارت در برخى نسخ كتاب نيامده ولى از ملاحظه متن كتاب معلوم مىگردد كه اين عبارت از خود مؤلف است . ( 2 ) نهايه المرام 1 : 61 . ( 3 ) مرآة العقول . ( 4 ) گفتيم كه در مسالك علاوه بر " لا خلاف " ، تصريح به وفاق هم نموده كه صريح در دعواى اجماع است .